วิจารณ์ภาพยนตร์

น้องฮัก (Dearest Sister)

มีผัวฝรั่งก็ไม่ได้มีความสุขขนาดนั้น

น้องฮัก หนังลาวเรื่องแรกในชีวิตที่เคยดู ถึงแม้ก่อนดูจะทะแม่งกับพล็อตผีใบ้หวยสักหน่อย แต่พอดูแล้ว “หวย” ในหนังมันเป็นมากกว่า การเสี่ยงโชคธรรมดา เพราะถ้ามองให้ลึกเข้าไปอีก “การเสี่ยงโชค” มันเป็นวิธีหนึ่งที่มาพร้อมกับ “ความอยากรวย” โดยเฉพาะหวย ซึ่งคล้ายคลึงกับวัฒนธรรมไทย คือ คนที่เล่นหวยใต้ดินส่วนมาก ก็มัก(อาจจะไม่ทั้งหมด) คือ คนที่อยู่ในชนชั้นที่ไม่ได้มีเงินคล่องมือ และโอกาสของพวกเขาก็ไม่มีวี่แววที่จะยกระดับทางชันชั้นไปได้ การเสี่ยงโชคด้วยหวย จึงเป็นวิธีที่จะเพิ่มทางลัดให้กับตัวเอง เหนือไปกว่าการทำมาหากินทั่วไป

และอีกประเด็นหนึ่งที่หนังลาวเรื่องน้องฮัก นำเสนอให้เห็น คือ เรื่องของหญิงลาวคนหนึ่งที่แต่งงานกับผัวฝรั่ง ซึ่งนี่เป็นเหมือนค่านิยมเดียวกับประเทศไทยเป๊ะเลย ที่ผู้ใหญ่มักปลูกฝัง หรือเป็นคำพูดที่สืบต่อกันมาในสังคมเราว่า “อยากรวยก็หาผัวฝรั่งซะสิ”

มีผัวฝรั่งก็ไม่ได้จะมีความสุขขนาดนั้น

ตัวละครหลักในเรื่องสองคน จึงเป็นเรื่องของสองพี่น้องชาวลาว ผู้พี่ คือ “อะนา” ผู้สามารถยกระดับชนชั้นกลายเป็นชนชั้นกลางมีอันจะกิน เมื่อได้แต่งงานกับผัวฝรั่ง แต่เธอกลับมีปัญหาทางสายตา(เกือบบอด) จึงเรียกญาติห่างๆผู้น้อง “นก” มาดูแล ในระหว่างที่รักษาตัว โดยตัวนกเองก็กลายเป็นภาพแทนของสาวที่มีโอกาสเข้ามาทำงานในเมือง คนในบ้านของเธอก็หวังจะให้เธอทำงานเก็บเงินและส่งมาให้ใช้

หนังดำเนินเรื่องไปด้วยปัญหาใหญ่คือผัวฝรั่งของอะนาเริ่มมีปัญหากับธุรกิจที่เขากำลังทำ และเมียเขาก็มาประสบปัญหาทางสายตา ตัวอะนาจึงมีปัญหาทนทุกข์กับความสัมพันธ์ที่กำลังเป็นอยู่ สิ่งดีงามของหนังเรื่องนี้ คือ มันสะท้อนให้เห็นอีกมุมมองของค่านิยมของการมีผัวฝรั่งแล้วจะสบาย มันก็ไม่ได้สบาย อย่างภาพพาฝันที่เราจินตนาการ หรือที่ได้ยินกันมา โอเค อะนาอาจจะปลดแอกกลายเป็นคุณนายได้ และขึ้นมานั่งกินอาหารบนโต๊ะ ซึ่งแตกต่างจากวัฒนธรรมของคนลาว ที่นั่งกินอาหารบนพื้น ซึ่งหนังเองกพยายามสอดแทรกความแตกต่างตรงนี้ แต่สิ่งที่เธอต้องเผชิญคือเธอเป็นแค่เมีย อยู่แต่ในบ้าน และไม่สามารถช่วยอะไรผัวฝรั่งได้เลย แถมเรื่องเกี่ยวกับสายตาเธอ เธอก็แทบไม่ได้ตัดสินใจ หรือจะเรียกได้ว่า การมีผัวฝรั่งแบบอะนานั้น เธอก็เป็นแค่เมียที่ถูกบงการ โดยแลกกับฐานะเป็นอยู่ที่ดีขึ้น

ความสัมพันธ์แบบนี้ระหว่าง อะนา และผัว ของเธอ ทำให้เราคิดถึง ความสัมพันธ์ระหว่างเจ้าอาณานิคมกับประเทศผู้ถูกปกครองอาณานิคม เจ้าอาณานิคมเป็นผู้เข้ามาเพื่อยื่นมือเข้ามาช่วยบางประเทศเล็กๆ ให้รู้จักการพัฒนา หรือความเป็นสมัยใหม่ ในที่นี้ก็คือตัดห่างจากวัฒนธรรมเดิมๆ ที่เคยมี หรือวิถีชีวิตที่เคยเป็น โดยผู้ถูกปกครองมีหน้าที่เชื่อฟัง เชื่อมั่น ว่าเจ้าผู้ถูกปกครองจะทำทุกอย่างให้เธอมีฐานะการเป็นอยู่ที่ดีขึ้น โดยไม่มีสิทธิ์มีเสียงมากนัก ทำให้อะนานอกจากจะไม่สามารถแก้ปัญหาหรือตัดสินใจอะไรได้แล้ว เธอยังกลายเป็นผู้เฝ้ารอ เหมือนที่หนังเรื่องนี้ ทำให้เรื่องราวธุรกิจของผัวเธอ อยู่นอกการรับรู้ ต่อคนดู เพราะสุดท้ายเราก็ยังไม่แน่ใจว่า ธุรกิจของเขาทำอะไรอย่างชัดเจน เพราะสถานะคนดูคงมีสถานะไม่ต่างจากตัวอะนา

มีผัวฝรั่งก็ไม่ได้จะมีความสุขขนาดนั้น

โดยตัวเรื่องใช้ความเป็นหนังสยองขวัญ ให้ตัวอะนานั้นพบเจอกับ “ผี” โดยทุกครั้งที่เขาเจอผี เขาจะพูดตัวเลขออกมา ซึ่งเมื่อนกได้ยิน นกก็จะเอาไปซื้อหวย และถูกหวยขึ้นมาง่ายๆ นกจึงเริ่มพัฒนาตัวเอง หลังจากมีเงินเยอะขึ้น นั่นคือเริ่มที่จะซื้อเสื้อผ้าสวยๆ ซื้อมือถือแพงๆ และหาโอกาสไปเที่ยว กินไวน์ ในร้านอาหารหรู นอกจากนี้สถานะที่นกอยู่ในบ้านของอะนา ก็เทียบเท่ากับอะนา นั่นคือ สูงกว่าระดับคนใช้ในบ้าน ซึ่งทำให้คนใช้ในบ้านอิจฉาแน่นอน

เอาเข้าจริงหนังสะท้อนมุมมองของคนลาวที่อยากรวย อยากยกระดับชนชั้น โดยผู้พี่ยกระดับสำเร็จแล้ว แต่ก็ต้องมาเป็นทุกข์กับปัญหาต่างๆนานา ของผัว (เรื่องธุรกิจ) และของตัวเอง (เรื่องสุขภาพ) ส่วนผู้น้องเมื่อได้เงินจากการถูกหวยมาแล้ว ก็ใช้จ่ายฟุ่มเฟือยสุรุ่ยสุร่าย จนไม่มีเงินส่งที่บ้าน เอาจริงๆ เรื่องความอยากรวยนี่ถือเป็นปัญหาร่วมกันของคนทุกคน โดยเฉพาะประเทศแถบๆ นี้ เพราะไม่มีใครอยากลำบาก อยากอยู่อย่างสบาย มีบ้าน มีรถไม่ต้องทำงานหนัก จึงไม่แปลกที่ค่านิยมเรื่อง การมีผัวฝรั่ง หรือมีผัวรวยๆ จะถูกหล่อเลี้ยงผู้หญิงมาอย่างยาวนาน เพราะเป็นเหมือนภาพแฟนตาซีพาฝัน ที่ทำให้ผู้หญิง และครอบครัว กระโดดทางชนชั้น จากฐานะยากจนเป็นมีอันจะกิน ใครได้ผัวฝรั่งพ่อแม่ก็จะภูมิใจเป็นหน้าเป็นตา โม้ให้เพื่อนบ้านฟังได้อีกแปดบ้านสิบบ้าน

มีผัวฝรั่งก็ไม่ได้จะมีความสุขขนาดนั้น

อย่างไรก็ตาม หนังเรื่องน้องฮัก ทำให้เห็นว่า แนวคิดนี้ก็ใช่ว่าจะสวยงามเสมอไป เพราะการที่เรามองไกล ไปถึงขั้นอยากรวย โดยที่เราไม่รู้ว่าจะรวยได้ยังไง ด้วยฐานะ และอาชีพที่ตัวเองทำอยู่ แถมยังมีปัจจัยเรื่องเศรษฐกิจและสังคมเข้ามาทำให้ แทบมองไม่เห็นทางรวย ค่านิยมเรื่องมีผัวรวย กับการเล่นหวย ดูจะเป็นวิธีกระโดดให้มีเงินได้ดีที่สุด

หนังเรื่องน้องฮัก ใช้สองสิ่งนี้ (หวยและการมีผัวฝรั่ง) สะท้อนให้เห็นปัญหาชนชั้นของคนชนบทในประเทศลาว โดยใช้ความเป็นหนังผีเข้ามาเพื่อแสดงให้เห็นวิถีชีวิตของคนลาวที่มีความเชื่อในเรื่องผี และผีก็เป็นลางบอกเหตุสำคัญที่นำไปสู่บทสรุปของเรื่องที่เต็มไปด้วยชั้นเชิงอย่างน่ายกย่อง

“พอดูจบก็ทำให้เห็นว่าค่านิยมการมีผัวฝรั่งก็ไม่ได้จะมีความสุขหล่อเลี้ยงภาพชวนฝันหวานแฟนตาซีขนาดนั้น และการอยากได้อยากมี อยากรวย ก็กลายเป็นปัญหาใหญ่ที่ทุกคนต่างแก้กันไม่ตก รวมถึงตัวผู้เขียนเองด้วยเช่นกัน”

มีผัวฝรั่งก็ไม่ได้มีความสุขขนาดนั้น

สนับสนุนงานเขียนและเว็บไซต์

ประเมินงานเขียนให้หน่อยนะครับ