ภาพยนตร์ The Witch เป็นการย้อนกลับไปเล่าเรื่องราวนิทานพื้นบ้านของเมือง “นิวอิงแลนด์” ดั่งใต้ชื่อเรื่องที่ว่า A New-England Folktale ซึ่งเป็นเมืองที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานว่าด้วยเมืองอาณานิคม 4 แห่งของประเทศอังกฤษในประเทศสหรัฐฯ ประกอบด้วย  แมสซาชูเซตส์ เบย์ , พลีมัธ , นิวเฮเวน และคอนเนตทิคัต ซึ่งรวมตัวกันเป็นเมือง “นิวอิงแลนด์” ตามประวัติศาสตร์ส่วนหนึ่งของการสร้างชาติอเมริกา

เรื่องราวของครอบครัว 6 คนผู้อพยพชาวอังกฤษ ในค.ศ. 1630 นำโดยหัวหน้าครอบครัว  “วิลเลียม” ผู้เป็นหัวหน้าครอบรัวสุดเคร่งขรึมในแบบปิตาธิปไตย1 ซึ่งเป็นกลุ่ม  พิวริตัน หรือกลุ่มเคร่งศาสนาคริสต์ที่ถูกขับไล่ออกจากชุมชนของพวกพ้องเดียวกันในเขตนิวอิงแลนด์ ด้วยความไม่ลงรอยในทางศาสนา หรืออาจกล่าวได้ว่าครอบครัวแห่งนี้มีความเคร่งครัดในศาสนาคริสต์ในแบบสุดทางจนไม่เหลือพื้นที่ให้กับหน่วยแห่งสังคมใด

The-witch-movie-review

ในความเคร่งครัด เข้มขรึม และสุดที่สุดทางของครอบครัวนี้เอง จึงทำให้เขาต้องกลับมาลงตั้งรกร้างในพื้นที่ป่าอันไกลห่างจากผู้คน โดดเดี่ยวจากความเป็นกลุ่มก้อนสังคม ถึงแม้ว่าตัวบริบทของ The Witch จะลงหลักปักฐานในปริมณฑลทางประวัติศาสตร์เพื่อให้เห็นรอยเปลี่ยนผ่านระหว่างยุคกลางช่วงสุดท้ายไปสู่จุดเริ่มต้นแห่งยุคเรืองปัญญา (Age of Enlightenment) หรือทำให้เห็นการพัฒนาของสังคมที่กำลังมุ่งหน้าไปสู่ยุคแห่งเหตุผล แต่สำหรับวิถีทางของครอบครัวของวิลเลียมนั้นกลับกำลังถอยหลังเดินออกจากความมีเหตุผลและมุ่งหน้าสู่จิตวิญญาณแห่งพระเจ้าท่ามกลางป่าพงไพรอันรกร้างและเต็มไปด้วยสิ่งลี้ลับน่าพิศวง ซึ่งเป็นเหมือนบททดสอบแห่งเจตจำนงพระเจ้าที่ต้องการทดสอบพลังศรัทธาอันศักดิ์สิทธิ์ของพวกเขาอย่างหัวฟัดหัวเหวี่ยง

ความเชื่อมั่นศรัทธาที่รวมกลุ่มนำไปสู่การรวมพลังทางศรัทธาของคนที่คิดเห็นเหมือนๆกัน แต่ความไม่ลงรอยด้วยการนับถือพระเจ้าในแบบทัศนคติที่แตกต่างกัน(หลายนิกาย) ทำให้เกิดสงครามทางศาสนามากมาย กลายเป็นการห้ำหั่นจากคนพวกเดียวกันที่ไม่สามารถลงรอยกันได้อีกต่อไป อาจกล่าวได้ว่า ศาสนานอกจากจะชี้นำให้เกิดศรัทธาแล้ว แต่อีกด้านหนึ่งก็ยังทำให้เกิดความขัดแย้ง และไล่ต้อนคนที่เห็นแตกต่างกัน จนทำให้ยุคกลางเป็นยุคแห่งการไล่ล่าแม่มด (กลุ่มบุคคลที่ถูกปรามาสว่าไม่นับถือศาสนาคริสต์) มิหนำซ้ำยังถูกกล่าวหาว่าบูชาซาตาน เพื่อหวังทำลายคริสตจักรให้สิ้นซากอีกด้วย

mv5bmjaxmti3mjkznl5bml5banbnxkftztgwndyzntqxode._v1_sx1245_sy648_.jpg.CROP.promo-xlarge2._v1_sx1245_sy648_

ภาพยนตร์ The Witch นำทางเข้าป่าไปค้นหาความหมายระหว่างความศรัทธาแห่งศาสนาคริสต์สุดยิ่งใหญ่ กับเรื่องราวเหนือธรรมชาติอันลี้ลับน่าสะพรึงกลัวเป็นอีกด้านหนึ่งซึ่งทำให้เห็นพลังของ ‘พระเจ้า’ ทัดทานอำนาจไปกับพลังแห่ง ‘ซาตาน’ หรือการเปลือยเปล่าแห่งกลุ่มสังคมเข้าไปอยู่ในป่าก็เป็นการเหยียบย่างเข้าสู่ดินแดนอันชวนขนหัวลุกในแบบที่กลุ่มก้อนสังคมไม่อาจเข้าใจได้อีกต่อไป

หากอำนาจอันมากล้นของคริสตจักรทำให้เกิดการรวมพลไล่ล่าคนที่คิดเห็นตรงข้ามเพื่อกำจัดให้หมดสิ้นไป การเข้าป่าไปแบบเปลือยเปล่าของครอบครัวแห่งนี้จึงเหมือนการทอนอำนาจแห่งศาสนาของตนลงอย่างไม่รู้ตัว แถมยังเป็นการชวนฝันว่านี่เป็นวิถีแห่งพระเจ้าอีกต่างหาก นั่นจึงนำไปสู่การต่อสู้อย่างเท่าเทียม หรือกล่าวอย่างเป็นธรรม มันคือการปะทะอันสุดยิ่งใหญ่ของคนนับถือสองขั้วอำนาจ โดยเท่าเทียมกัน ระหว่างอำนาจจากพระเจ้า และอำนาจจากซาตาน

the-witch-TheWitch_R1_1-37-1_rgb

นอกจาก The Witch จะเปลือยให้เห็นพลังศรัทธาแห่งพระเจ้าที่ค่อยๆ กระปลกประเปลี้ย โดยไม่อาจแน่ใจว่านั่นคือแบบทดสอบแห่ความศรัทธา เหมือนที่โยบถูกพระเจ้าทดสอบหรือไม่ (วิลเลียมคงหวังเช่นนั้น) และนั่นจะเป็นหนทางให้ครอบครัวถูกพระเจ้าเลือกไปสู่ดินแดนสวรรค์หลังความตาย แต่ยิ่งเวลาผ่านไปเท่าไหร่ ชะตากรรมที่พวกเขาถูกทดสอบ ที่มากขึ้นเรื่อยๆ เริ่มต้นจากทารกน้อยโธมัส  ที่ถูกอะไรสักอย่างลักไป แม่มด ? หมาป่า ? แม้ผู้ชมจะเห็นว่าหญิงแก่ลักไปทำพิธีกรรมอาบล้างตัว แต่นั่นคือสัญญาณอันสุดเลวร้าย ที่ประดังใส่ครอบครัวนี้อย่างตั้งตัวไม่ทัน ตามมาด้วยพืชผลไม่เป็นใจ การไร้ความสามารถในการล่าสัตว์ของผู้เป็นพ่อ การหายตัวไปอย่างลึกลับของเคเล็บ…น้องชายหนุ่มแตกวัยที่ชอบแอบมองปทุมถันพี่สาวคนโตโธมาซิน หรือจะเป็นแพะที่หลั่งเลือดแทนน้ำนมก็ตาม

ทั้งหมดทั้งมวลนำไปสู่การเคลือบแคลงสงสัยเหมือนดังในกรณีประวัติศาสตร์ของกลุ่มศาสนาที่แข็งแรงมักจะมองหาต้นเหตุความผิดร้ายแรงต่างๆ ที่เกิดขึ้นในสังคมเพื่อหา “แพะรับบาป” ซึ่งในกรณีพ่อและแม่จึงจ้องเล่นงานไปที่ “โธมาซิน” ลูกสาวที่พ่อแม่ไม่ค่อยรัก และหวังขายเธอไปเป็นสาวใช้ยังบ้านอื่น เธอจึงถูกตีตราบาปว่าเป็นผู้อยู่เบื้องหลังในความฉิบหายวายวอดของครอบครัวเพราะเร่ขายวิญญาณให้กับซาตาน

the_witch_a24_2.0

ผู้หญิงในสังคมยุคกลางมักถูกมองเป็นเหยื่อรายแรกที่ถูกจ้องเล่นงานในสังคมว่าผูกมิตรกับซาตาน โดยเฉพาะหญิงสาวโสดปลีกวิเวกผู้อยู่เดียวดาย หรือหญิงสาวหน้าตาสะสวยที่ถูกมองว่าการเซ็นสัญญากับซาตานจะถูกตอบแทนด้วยหน้าตาดั่งโฉมงาม  “โธมาซิน” จึงกลายเป็นเหยื่อจ้องเล่นงานของผู้พ่อฐานบงการเบื้องหลังเรื่องราวระยำหนนี้ต่อครอบครัว ซึ่งภาพยนตร์ค่อนข้างชาญฉลาดที่จะเล่นกับความไม่มั่นใจกับคนดูว่าควรเชื่อฝ่ายใดดี

อย่างไรก็ตามเมื่อภาพยนตร์มาถึงจุดหนึ่งที่ “โธมาซิน” ถูกกระทำย่ำยีว่าเป็นต้นเหตุตัวการจนถึงที่สุด กลับกลายเป็นพ่อและแม่ผู้นับถือศาสนาอย่างเคร่งครัดที่เริ่มเผชิญวิกฤติศรัทธาของตนเอง – แม่เริ่มพร่ำเพ้อกับพ่อว่าเริ่มมองไม่เห็นพระเจ้า พ่อผู้พยายามรักษาสมดุลและเชื่อมั่นพระเจ้าอย่าถึงที่สุดกลับถูกเจ้าแพะแบล็คฟิลิปที่กลายเป็นตัวแทนแห่งซาตาน(ลูซิเฟอร์) ผู้เข้ามารังควานฝาแฝดลูกน้อยทั้งสอง เอาเขาทิ่มแทงจนถึงแก่ความตาย พ่อทิ้งท้ายด้วย คำว่า ฉ้อฉล เบลอหลอนว่านี่คือการหักหลังของพระผู้เป็นเจ้า เป็นผลให้เห็นถึงศรัทธาที่สิ้นสลายพังทลาย เป็นความรุนแรงของภาพยนตร์ The Witch ที่กล้าเล่นประเด็นรุนแรงที่ทำให้เห็นครอบครัวที่เคร่งศาสนากลับตกอยู่ในความมืดบอด ถูกล่อลวงด้วยความบาปที่เกิดขึ้นในจิตใจของตัวพวกเขาเอง จากความไม่เชื่อมั่นกันและกัน ซึ่งมันส่อเค้าลางมาจากคนในครอบครัวเดียวกัน

landscape-1456400958-the-witch-4-copy

ในยุคกลางนั้นสังคมยังเป็นระบบปิตาธิปไตย ชายเป็นใหญ่ The Witch นำเสนอด้วยมุมมองเหล่านี้ แต่กลับหักล้างด้วยการที่ทำให้ระบบชายเป็นใหญ่อ่อนแอดังที่เห็นว่า พ่อไม่สามารถแบกรับครอบครัวได้ นอกจากอีโก้ หยิ่ง ยะโสแล้ว ก็ไม่เก่งอะไรเลย เว้นเสียแต่ฟันฟืนไปวันๆ ซึ่งค่อนข้างธรรมดาเสียเหลือเกิน ส่วนลูกชายเคเล็บที่เป็นชายความหวังใหม่ของบ้านก็กำลังกลัดมัน ซึ่งความกลัดมันทำให้พบกับเรื่องราวสยองจนถูกป่นปี้ความเป็นชายไปเสียทั้งดุ้นด้วยน้ำมือแม่มดด้วยการอยากรู้อยากลองของตนเอง

ส่วน “โธมาซิน” นั้นแม้จะอยู่ใต้อำนาจบงการของผู้พ่อและแม่ และถูกกล่าวหาว่าเป็นแม่มด และดิ้นรนเอาชีวิตรอดแม้จะต้องฆ่าแม่ของตัวเองก็ตาม ซึ่งเป็นการปฎิวัติตัวเธอเองครั้งใหม่ เธอหลุดออกจากใต้อาณัติต่อทุกสิ่งที่ถูกปลูกฝังมา โดยเฉพาะเรื่องศาสนาที่เธอถูกบังคับให้ท่องบทสวดต่อพระเจ้าทุกวัน แต่วันที่เธอถูกตรวจสอบลงทัณฑ์และเอาชีวิตรอดมาจากความระยำป่นปี้หลังโดนต้อนจิตวิญญาณ เธอจึงเลือกเดินเข้าสู่อาณาจักรแห่งซาตานอย่างยินยอม ด้วยความปรารถนา ไม่มีการล่อลวง เป็นความสมัครใจ เป็นเหมือนการหักหน้าต่อผู้เคร่งศาสนาที่กล่าวหาเธอว่าเป็นแม่มดโดยเธอไม่ได้เป็น แต่นั่นก็เป็นเหมือนการทำนายหยั่งรู้เหตุการณ์ล่วงหน้า เพราะสุดท้ายเธอกลับเลือกทางเดินในแบบของเธอเอง เธอเลือกที่จะเดินเข้าป่ากลายเป็นแม่มดอย่างสมัครใจ เข้าร่วมกับกลุ่มสมาคมแม่มด ที่เป็นตำนานพื้นบ้าน เป็นเรื่องลึกลับ-ลี้ลับ แห่งความดำมืด เป็นเหมือนรอยบาดแผลแห่งผู้นับถือศาสนา แต่กลับเป็นเสรีภาพแห่งการเติบโตครั้งยิ่งใหญ่ของตัวเธอ

THE-WITCH

ในแง่นี้ทำให้ภาพยนตร์ The Witch มีมิติของการเติบโตก้าวพ้นวัยของสาวแรกรุ่นคนหนึ่งที่ถูกครอบงำจากครอบครัว ศาสนา และสังคม เธอกลายเป็นผู้หญิงที่ถูกปลดปล่อยออกจากตำนานพื้นบ้านแห่งการกดขี่แห่งเพศหญิง และปวารณาตนกลายเป็นผู้หญิงที่ยอมอยู่ใต้อำนาจลัทธิแห่งความหวังใหม่ของเจ้าแพะฟิลิปที่มาพร้อมกับเสียงเข้มแห่งเพศชายไม่ต่างจากพ่อของเธอ  และเปิดตำนานบทใหม่ นั่นคือตำนานแห่งกลุ่มแม่มดนอกรีตที่ปลดปล่อยความปรารถนาคับแน่นที่ถูกกดทับเอาไว้ ระเบิดออกมาเป็นการเรียนรู้ไปสู่สุดยอดความปรารถนาของการเป็น “แม่มด”  แม่มดในภาพยนตร์เรื่องนี้จึงไม่ใช่แม่มดที่มีความน่ากลัวดั่งภาพจำเจที่พวกเราล้วนเคยพบเห็นอยู่ในตำนานเรื่องเล่าตลอดประวัติศาสตร์มนุษย์เท่านั้น แต่ยังหมายถึงหญิงสาวนอกรีตที่เป็นผู้ต่อต้านคัดง้างกับสังคมหมู่มาก เป็นการพบกับประสบการณ์ครั้งใหม่ทางจิตวิญญาณ แถมมิหนำซ้ำ แม่มด ยังอาจหมายถึงภาพสะท้อนระบบสังคมหลักที่เน่าเฟะอยู่ภายในตัวคริสตจักรอีกด้วย เสมือนภาพหักล้างที่ก่อตัวขึ้นอย่างรุนแรงโดยเริ่มมาจากตัวของครอบครัวผู้เคร่งครัดศาสนาเอง

The Witch จึงกลายเป็นภาพยนตร์ที่กลับไปหาต้นกำเนิด ค้นไปถึงรากเหง้าจิตวิญญาณ สำรวจถึงครอบครัวเคร่งศาสนา และพาไปเห็นระบบสังคมชายขอบของผู้อยู่นอกเหนือการนับถือศาสนาคริสต์ในยุคอันดำมืดทางประวัติศาสตร์ที่ไม่มีใครอยากจดจำ อิทธิพลที่ทำให้เกิดการรรวมตัวกันของคนนอกรีตทางศาสนาที่ถูกตีตราว่าเป็นแม่มด เล่นคุณไสย์ ลัทธิบูชาซาตานเหล่านี้ จึงเป็นภาพทัดทานอำนาจตัวระบบศาสนาคริสต์อันแข็งแกร่ง แต่ความแข็งแกร่งจากระบบอำนาจนิยมที่ถูกประกอบสร้างขึ้นมานี้ ยิ่งทำให้เห็นด้านชั่วร้ายมากเป็นเงาตามตัว ภาพของกลุ่มสังคมนอกกรอบสังคมในป่าของภาพยนตร์เรื่องนี้ จึงเต็มไปด้วยความหลอกหลอนของป่าพงไพรที่ถูกปลุกเร้าไปด้วยเสียงดนตรี รวมถึงความเหนือธรรมชาติของสรรพสิ่งที่พระเจ้าไม่สามารถเอื้อมมือช่วยเหลือได้ เพราะความเลวร้ายเกิดขึ้นเพราะพวกเขาเหล่านั้นไม่สามารถทนทานต่อชะตากรรม โอหังถือตนเป็นใหญ่ และหลงมัวเมาคิดว่าพระเจ้าสูงสุดที่พวกเขานับถือจะเห็นดีเห็นงาม จนเอะอะอาลาวาดหาแพะรับบาปแม้กระทั่งลูกในไส้ของตนเอง จนปอกเปลือกให้เห็นต้นเหตุของการสังคมอุปทานหมู่จับล้างฆ่าคนเห็นต่างในประวัติศาสตร์

บางทีแสงสว่างนำปัญญาก็อาจเปลี่ยนเป็นเทียนไขแห่งความมืดมิด และพระเจ้าที่เราล้วนต่างบูชาก็อาจเป็นเพียงซาตานที่ล่อลวงเราอย่างไม่ทันรู้ตัว และการกลับเข้าป่าเพื่อเปล่งแสงอันศรัทธากลับสู่อ้อมอกของพระเจ้านั้น กลับกลายเป็นบททดสอบแห่งบาปที่ไม่มีวันจบสิ้น

“โอ้! โธมาซิน ลูกเอ๋ย บางทีการเลือกเดินสู่อ้อมอกของพระเจ้าซาตาน อาจเป็นตัวเลือกที่เหมาะสมแล้วสำหรับความเลวระยำที่มนุษย์รุ่นพ่อได้ก่อร่างสร้างมันขึ้นมา”

witch-movie-2016-poster-trailer

[เชิงอรรถ]

ปิตาธิปไตย1 ระบบพ่อปกครองลูก เปรียบแทนการปกครองสมัยโบราณ อ่านเพิ่มเติม

 พิวริตัน2 ป็นคำที่ใช้เรียกกลุ่มคริสต์ศาสนิกชนที่สนับสนุนความเชื่อทางปรัชญาและการกระทำพิธีทางศาสนาที่ “บริสุทธิ์” (“Purity”) กว่า และความเคร่งครัดส่วนบุคคล  อ่านเพิ่มเติม

อ่านจบแล้วช่วยประเมินงานเขียนให้หน่อยนะครับ