วิจารณ์-Phantom-Thread

วิจารณ์ Phantom Thread (2017)

เกมสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างเพศ

ดูจบแล้วอยากยกย่อง 3 คน ที่ทำให้เห็นความ Perfectionist ในภาพยนตร์เรื่องนี้ คือ

(1) ดาเนียล เดย์ ลูอิส การแสดงของเขาได้ดำดิ่งจุ่มลงไปในโลกของการแสดง วิธีการออกเสียง การครุ่นคิด แววตา ทำให้เราเชื่ออย่างหมดเปลือกว่าเขาคือ เรย์โนลด์ วู๊ดค็อกค์

(2) พอล โทมัส แอนเดอร์สัน นี่เป็นหนังที่ละเมียดละเอียดไปกับทุกองค์ประกอบ การเคลื่อนกล้องดั่งเส้นใยบนผ้าอันเลิศหรูสง่า การกำกับการแสดงที่ทำให้การนั่งสนทนาบนโต๊ะเกิดความตึมเครียดระหว่างไดนามิคของตัวละคร และความลุ่มลึกของบทภาพยนตร์ เบื้องหลังทางจิตวิทยา หนังของพอล โทมัส มักทำให้เราสัมผัสเลเยอร์ลึกๆที่เราไม่สามารถเข้าไปได้ถึงเสมอ อย่างเช่นเรื่องต้องคำสาบในหนังเรื่องนี้ และความตาย

(3) เรย์โนลด์ วู๊ดค็อกค์ คือ ตัวละครที่นำเสนอให้เห็นความ Perfectionist ในงานออกแบบชุดของเขา ห้องเสื้อของเขานับได้ว่าเป็นอันดับต้นๆของลอนดอน จนผู้อยู่ในแวดวงชนชั้นสูงจะแวะเวียนเข้ามาเพื่อขอให้ตัดชุด

การเป็น Perfectionist ของเรย์โนลด์ไม่ได้หยุดแค่ในตัวงานเท่านั้น แต่เขายังใช้วิถีในงานให้กลายมาเป็นวิถีชีวิตของเขาเอง พูดกลับกัน วิถีชีวิตของเขาเช่นนี้จึงทำให้งานออกมาสมบูรณ์แบบไร้ที่ติ

วิจารณ์-Phantom-Thread

นั่นเองคือจุดที่ทำให้เราทั้งชื่นชมในแพสชั่นและตั้งคำถามกับตัวของเรย์โนลด์ไปพร้อมกัน เพราะความสมบูรณ์แบบของเขา ทำให้เขาเกิดอีโก้ ที่ไม่มีใครจะสามารถสั่นคลอนลงได้ หนังทำให้เห็นแล้วในฉากปะทะคารมกันกับหญิงสาวตอนแรกที่เขาพามาอยู่ด้วย เพราะถามซ้ำซี้ชวนทะเลาะ หรือเรียกได้ว่า หากใครจะอยากอยู่เคียงข้างเขาแล้ว เพื่อได้แต่งชุดสวยๆ ที่เป็นความฝันของหญิงสาวทุกคน ก็ต้องแลกกับการเป็นหุ่นเชิด เป็นหญิงสาวในโอวาท ไม่จู้จี้ ทำตัวน่ารำคาญใดๆ

นี่จึงแสดงให้เห็นว่า หนังทำให้เห็นภาวะศิลปินขั้นสูง ที่อุทิศชีวิตเพื่อการตัดชุดของเขานั้น เปรียบดังภาวะพระเจ้า ซึ่งทุกคนทีี่เกี่ยวข้องกับเขาก็ต้องอยู่ในเกมส์หรือยอมรับอำนาจในศูนย์กลางจักรวาลแบบนี้ให้จงได้

แต่หนังก็นำพาให้ไปพบกับอัลม่า หญิงสาวต่างชาติที่เป็นบริกรในร้านอาหารชนบท ซึ่งเพียงแวบแรกของเรย์โนลด์เขาก็ค้นพบแล้วว่าเธอเป็นหญิงสาวในอุดมคติของเขาเพียงไร และเธอก็พบกับผู้ชายที่จะทำให้เธอยกระดับชีวิตและความมั่นใจเช่นกัน นี่คือการเติมเต็มกันระหว่างหญิงชายสองคน แต่ก็กลายเป็นการเติมเต็มแบบประหลาด

อัลม่าไม่ใช่ผู้หญิงทั่วไปที่เรย์โนลด์เคยพบมา เพราะเธอท้าทายในอำนาจของเรย์โนลด์ และไม่เข้าอกเข้าใจว่าทำไมเขาต้องเป็นถึงเพียงนี้ และไม่พยายามเป็นหญิงสาวที่รอคอยเรย์โนลด์เท่านั้น แต่กำลังหาวิธีการที่จะทำให้เขาต้องเป็นฝ่ายรอคอยเธอกลับบ้าง

วิจารณ์-Phantom-Thread

เมื่อมาถึงจุดนี้จึงทำให้เห็นว่าหนัง Phantom Thread คือหนังรักที่แสดงให้เห็นความสัมพันธ์เชิงอำนาจที่ชายหนุ่มนักตัดเสื้อสตรีกำลังมอบบทบาทให้หญิงสาวเล่นไปตามเกมส์ หรืออาจจะมองได้ว่า หนังแสดงให้เห็นในโลกของ Male Gaze หรือสายตาเพศชายที่จับจ้องเพื่อสร้างอำนาจให้ผู้หญิงอยู่ในโอวาทดั่งวัตถุ ผู้หญิงก็ต้องยอมจำนนในอำนาจแห่งเกมส์นี้ที่เขาได้สร้างกฎระเบียบขึ้นมาในห้องเสื้อ ไม่สามารถมีใครท้าทายอำนาจได้

แต่แล้วรูปเกมส์ก็พลิกผัน เพราะอำนาจที่เรย์โนลด์สร้างขึ้นนั้น อัลม่า จับได้ว่าเป็นแค่เกราะกำบัง หรือเรียกเป็นภาษาจิตวิทยาว่า “กลไกการป้องกันตนเองทางจิตของมนุษย์” เพื่อป้องกันความอ่อนแอที่มีอยู่ในใจนั่นคือเรื่อง “แม่”

แม่ คือ เรื่องที่ลึกที่สุดในหนังเรื่องนี้ ในกลไกทางจิตของเรย์โนลด์ ซึ่งเราพอรู้คร่าวๆ ว่า เขารักแม่มาก และต่อให้แม่จะตายไปแล้ว แต่เขายังสัมผัสความรู้สึการถูกเฝ้ามองจากแม่ได้ ซึ่งนี้ก็เป็นปมสำคัญที่ทำให้เรย์โนลด์กลายเป็นพวกสมบูรณ์แบบ และสร้างเกราะกำบังทางอำนาจ เพื่อปิดกั้น ขัดขวาง ความอ่อนแอภายในใจที่อยู่ลึกของจิตใจเอาไว้ เรย์โนลด์จะมีกำแพงให้กับผู้หญิงที่เข้ามาในชีวิต โดยจะไม่อนุญาติให้พวกเธอข้ามเส้นแบ่งได้ เพราะเมื่อใดที่พวกเธอข้ามเส้นแบ่ง สิ่งเหล่านี้จะกวนใจ ทำให้เขากระวนกระวาย จนไม่สามารถทำงานต่อไปได้

วิจารณ์-Phantom-Thread

แน่นอนสำหรับชายที่เกราะกำบังแข็งแรงระดับนี้ ก็ทำให้อัลม่า ว้าวุ่นใจ อย่างแน่นอน เพราะเธอก็พยายามทำทุกวิถีทางเพื่อจะเอาชนะใจเรย์โนลด์ ไม่เว้นแม้กระทั้ง สร้างความเซอร์ไพรส์ ต่างๆนานา เพื่อรอวันให้เขารักเธออย่างเต็มหัวใจ ไม่ใช่ทำให้เธอรู้สึกครึ่งๆกลางๆ เหมือนคนที่รออยู่อย่างไม่มีจุดหมาย หรือจะถีบหัวส่งก็รีบทำ จะได้รู้ว่าควรทำอย่างไรกับชีวิต

จนในที่สุดอัลม่าก็ถูกไล่ออกจากบ้าน นั่นทำให้เธอได้ลองแก้เผ็ด ล้างแค้น เรย์โนลด์ ด้วยการให้กินซุปเห็ดพิษ จนเขาล้มป่วย แต่กลับกลายเป็นว่า การล้มป่วยลงของเรย์โนลด์ทำให้เขาได้ทลายเกราะกำบัง หรือพังกำแพงนั้นลงอย่างชั่วคราว และกลายเป็นเด็กน้อยคอยรัก อ่อนโยน เปิดใจ อยู่ในอ้อมอกของอัลม่า ที่สำคัญมันทำให้เขาได้หลอนพบกับแม่ของเขาอีกด้วย

หลังอาการป่วยได้ทำให้เห็นว่า เรย์โนลด์ ก็ได้หลงรัก อัลม่า เข้าอย่างจัง หรือเรย์โนลด์ ที่แสร้งใช้อำนาจเพื่อเผด็จการหญิงสาวนั้น แท้จริงแล้วภายใต้จิตใจส่วนลึกนั้นเขาอ่อนแอเพียงใดเปรียบดุจดั่งเด็กน้อยเพียงใด และเด็กน้อยก็ต้องมีแม่คอยดูแลซึ่งในช่วงเวลาป่วยก็มีแต่อัลม่า นี่เป็นช่วงเวลาที่อัลม่าได้กำราบเรย์โนลด์ซะอยู่หมัด เพราะไม่เพียงแต่ทำลายเกราะป้องกันของเขาเท่านั้น แต่ยังล่วงรู้ถึงความเปราะบางของจิตใจอีกด้วย

หลังจากตลอดเรื่อง เรย์โนลด์เป็นผู้สร้างกฎระเบียบในเกมส์สัมพันธ์เชิงอำนาจขึ้นด้วยตัวเอง เพื่อกำบังจิตใจส่วนลึก แต่อัลม่าก็ท้าทายและทำลายส่วนนี้ซะจนสิ้น ตลอดเรื่องเขาเป็นผู้ชนะ (ไม่ว่าจะผู้หญิงกี่คน) และเธอ (ผู้หญิง)ก็เตรียมตัวแพ้ แต่ในครานี้อัลม่าก็กุมอำนาจแทน และมีอำนาจเหนือกว่าเข้าอย่างจัง นี่ทำให้เห็นโลกแห่งอำนาจของผู้ชาย ที่ถูกผู้หญิงล้มล้างลงอย่างแดดิ้น หลังจากฉากนี้เป็นต้นไป เกมส์ทุกอย่างก็พลิกผัน เห็นได้ชัดจากฉากวันปีใหม่

วิจารณ์-Phantom-Thread

ฉากสุดท้ายคือฉากที่แสนทรงพลัง และพลิกอำนาจกลับหัวกลับหางอย่างถึงที่สุด และอัลม่า ก็เป็นฝ่ายกุมความได้เปรียบ เธอทำให้เขาต้องจำนนในอำนาจของเธอ และเปลี่ยนจังหวะการเล่นให้เขาเป็นฝ่ายรอบ้าง หลังจากตลอดเรื่องเขาเป็นคนกุมอำนาจตลอดเรื่อง

Phantom Thread คือหนังรักโรแมนติกรสเข้มขมคอ ที่ทำให้เห็นความรักที่ผู้ชายกุมอำนาจไว้ในมือ ค่อยๆ ถูกท้าทายอำนาจ ก่อนที่เธอจะพลิกบทบาทเป็นฝ่ายกุมชะตา และมอบความรักให้เธออย่างเต็มหัวใจ แม้ก่อนหน้านี้เขาจะใช้ผู้หญิงเป็นเพียงวัตถุเพื่อสร้างชุดสตรีแห่งอุมดมคติ และกันเธอให้มีบทบาทเพียงจำกัดในโลกของเขา แต่เธอก็ทำให้เขาได้ค้นพบว่าจิตใจของเขาอ่อนแอแค่ไหน และยอมจำนนกับหัวใจตัวเองถึงความอ่อนแอ ซึ่งเริ่มต้นมาจากการปมขาดแม่ และเธอก็เข้ามาเติมเต็มส่วนที่ขาดหายไปในจิตใจ และทำให้เขารักเธอในแบบที่เธออยากให้เป็น นี่คือหนังล้มล้างอำนาจชายเป็นใหญ่ได้อย่างเชือดเฉือน เสียดสี ตลกร้าย

หัวใจทุกคนทุกดวงมีจุดบอบบางอยู่ ไม่ว่าจะหาโล่กำบังมาเสริมเกราะกันเท่าไหร่ก็ไม่สามารถปิดกั้นความอ่อนแอในจิตใจส่วนลึกได้ ไม่ว่าจะเสแสร้งแกล้งทำด้วยวิธีใดก็ตาม นี่คือเรื่องราวความรักของชายแก่และหญิงสาวคู่หนึ่งที่ใช้เกมส์สัมพันธ์ทางอำนาจต่อสู้กันโดยไม่มีใครยินยอมต่อกัน และดูเหมือนฝ่ายชายจะเพลี่ยงพล้ำ ไม่สามารถต่อกรได้ นอกจากยินยอมพร้อมใจไปและยอมรับความจริงที่ว่า

‘เขาช่างรักเธอมากเหลือเกิน’

วิจารณ์-Phantom-Thread

ประเมินงานเขียนให้หน่อยนะครับ