ฮีโร่ปัจเจกแห่งสังคมสมัยใหม่

สำนวนสุภาษิตไทยบทหนึ่งกล่าวไว้ว่า “เสือสองตัวมักอยู่ถ้ำเดียวกันไม่ได้” เป็นคำกล่าวอมตะที่ถูกใช้สั่งสอนลูกหลานมาได้จนถึงปัจจุบัน ซึ่งมีความหมายของคนที่มีอำนาจอิทธิพลสูง มักอยู่ร่วมกันไม่ได้ ต้องแก่งแย่งชิงเด่น เพื่อทำตนให้เหนือกว่าอีกฝ่าย คำกล่าวนี้ไม่ได้แค่เปรียบเปรยในบริบทสังคมไทยเพียงเท่านั้น แต่ในระดับสากล หรือแม้กระทั่งโลกสร้างสรรค์ทางภาพยนตร์ ก็ได้ถูกนำมาใช้อ้างอิง แต่เพียงเปลี่ยนจาก เสือ 2 ตัว ให้กลายร่างเป็น ฮีโร่ ถึง 6 ตน ด้วยกัน

ตามโครงสร้างของภาพยนตร์ มักนำเสนอภาพของฮีโร่(หมายถึงพระเอก) โดดเด่นที่สำคัญเพียงคนเดียวโดดๆ เพื่อให้ผู้ชมสามารถโฟกัสสายตาและเจริญรอยตามวิธีการคิดของ ฮีโร่ ตนนั้นได้อย่างมีความเป็นเอกเทศ เพื่อให้บรรลุเป้าหมายวัตถุประสงค์ อันมีเอกภาพ น้อยเรื่องนักที่จะใช้ พระเอกหรือฮีโร่มากกว่าหนึ่ง แม้อาจจะมีบางเรื่องที่มีคนที่เป็นฮีโร่ตามท้องเรื่องมากกว่าหนึ่งก็ตาม แต่สุดท้าย ในความโดดเด่นที่แสดงออกเหล่านั้น ผู้ชมก็สามารถแยกแยะออกมาได้อยู่ดี ว่าใครมีความโดดเด่นมากกว่ากัน และต้องมีใครสักคนถูกยกย่องอย่าง ว่า เป็นฮีโร่อย่างแท้จริงในภาพยนตร์เรื่องนั้นๆ

หากแต่ทฤษฎีข้างต้นนั้นเป็นอันใช้ไม่ได้เลยกับภาพยนตร์ The Avengers แม้ในช่วงต้นของภาพยนตร์ สุภาษิต “เสือสองตัวมักอยู่ถ้ำเดียวกันไม่ได้” นั้นถูกนำมาใช้ให้เห็นเป็นภาพอย่างชัดเจน เพื่อสร้างปมขัดแย้งให้เห็นถึงความเป็นปัจเจกทางด้านความคิดของฮีโร่ในแต่ละตน ที่ต่างคนก็ต่างเป็นหนึ่งในอาณาจักรของแต่ละตน ที่ต่างยโส ตามอำนาจและพลังของตนเอง ที่ต่างแสดงออกมาให้เห็นแล้วในภาพยนตร์แยกเดี่ยวของตนเอง ดังนั้นการถูกท้าทายอำนาจจากฮีโร่ตนอื่น จึงไม่ต่างจากการลดบทบาทความเป็นฮีโร่ที่เคยได้รับของตนเอง ถึงขนาดต้องยอมทำทุกวิธีทาง เพื่อกำจัดหรือถึงขั้นลงมือลงไม้กัน เพื่อเรียกร้องสิทธิความเป็นฮีโร่ที่ตนควรจะเป็นและพึงได้รับจากภาพยนตร์เรื่องนี้

The Avengers ใช้เวลาช่วงต้นในการเปิดตัวละครทุกตัวอย่างใจเย็น เพื่อทำให้ผู้ชม เฝ้าติดตามความมีอีโก้ของฮีโร่ แต่ละตน ทั้งการเสริมสร้างบุคลิก ความมั่นอกมั่นใจในความพิเศษของตนเอง เพื่อสร้างปมความบาดหมางขึ้นมาในจิตใจ และเป็นการตอกย้ำขึ้นมาว่า การรวมพลังในตอนต้นนั้น ไม่ได้ราบรื่นอย่างที่มันควรจะเป็น เพราะอย่างที่กล่าวมาแล้วนั้น คงไม่มีผู้มีอิทธิพลหรือฮีโร่หน้าไหน ยอมลดตัวเองลง เพื่อกระทำการเป็นส่วนรวมโดยทำให้ตนเองแค่เป็นส่วนหนึ่งภายในโครงสร้างเหล่านั้น หากไม่ปฎิเสธอย่างไร้เยื่อใย ก็ต้องทำทุกวิถีทางเพื่อประกาศศักดาแห่งความยิ่งใหญ่ของตนเองขึ้นมา

การเข้าร่วมทีมในครั้งนี้ของ The Avengers จึงเป็นปัญหาของความเป็นฮีโร่ หรือความยึดถือตัวตนในความเป็นปัจเจกมากจนเกินไป ดังที่ได้ปรากฏอย่างชัดเจนในภาคเดี่ยวของแต่ละบุคคล ซึ่งการจับเอาปมตรงนี้มาใส่ไว้ใน The Avengers นั้น มันทำให้ ฮีโร่ ในแต่ละตน มีเลือดเนื้อเชื้อไขไม่ต่างจากความเป็นมนุษย์ในโลกแห่งความเป็นจริง ซึ่งนี้อาจเรียกได้ว่าเป็นจุดแข็งของภาพยนตร์เรื่องนี้ก็ว่าได้ เพราะมันทำให้ The Avengers เข้าใกล้ผู้ชมในความเป็นโลกแห่งสมัยปัจจุบันได้เป็นอย่างดี อัตตาที่เกิดขึ้นในความเป็นปัจเจกของฮีโร่นั้น จึงไม่ต่างจากความเป็นปัจเจกชนของความเป็นมนุษย์ในปัจจุบัน ที่ทุกคนต่างดิ้นรนแข่งขันเพื่อให้ได้มาเพื่อชื่อเสียง เงินทอง หรือความสุข อาจลามปามไปในโลกเสมือนแห่งไซเบอร์ ซึ่งต่างก็ดิ้นรนขวนขวายเพื่อการยอมรับแห่งการดำรงอยู่ของบุคคล(ตนเอง) แทบทั้งนั้น

แต่ในบางครั้งความเป็นฮีโร่แบบปัจเจกก็ไม่สามารถเอาชนะ สงครามบางอย่างที่ต้องเผชิญได้ เหมือนสงครามในครั้งนี้ และการรวมตัวกันของ The Avengers จึงเกิดขึ้น เพื่อหวังให้เหล่าฮีโร่ สมานใจรวมกันเป็นหนึ่งเพื่อช่วยโลก และในความซับซ้อนยิ่งกว่านั้นมันยังเป็นการ พิสูจน์ถึงความกล้าที่จะลดความเป็นฮีโร่ของตนเองลง เพื่อทำงานอันเป็นส่วนรวมได้แค่ไหนกัน ซึ่งหนักหนาเอาการมากทั้งในโลกแห่งความเป็นจริง และภาพยนตร์ แต่บางครั้งเราไม่อาจมีสิทธิ์เลือก เพราะเหตุผลในการเป็นฮีโร่มันได้บังคับให้เราต้องแสดงความรับผิดชอบต่อสิ่งที่ยิ่งใหญ่เสมือนเป็นดังหน้าที่โดยฉับพลัน

ถ้ามองถึงตรงนี้ สาระที่ภาพยนตร์ให้มันจึงเป็นการก้าวผ่านปัจเจกตนเองที่เราคิดว่ายิ่งใหญ่ไปสู่ความรับผิดชอบต่อส่วนรวมที่เราละเลยไป เพื่อสร้างสรรค์สิ่งที่ดีงามต่อสังคม เพราะบางครั้งด้วยความมีอัตตา เราจึงไม่อาจเห็นถึง ความเป็นฮีโร่ที่มีอยู่ในระบบโครงสร้างที่เกิดขึ้นได้ เหมือนดังที่กลวิธีขอภาพยนตร์เรื่องนี้ได้เผยแพร่ออกมาอย่างชัดเจน ถ้าเรามองกันเป็นรายบุคคลจะพบเห็นว่า แต่ละตัวอาจไม่ได้โชว์หรือแสดงความเป็นฮีโร่ ที่มีบทบามมากมายก่ายกองเลย ด้วยระยะเวลาที่มีอันจำกัดของตัวภาพยนตร์ รวมทั้งการเฉลี่ยไกล่เกลี่ยเพื่อให้ ฮีโร่ตนอื่นได้มีบทบาทบ้าง จนสรุปรวมได้ว่า ภาพยนตร์เรื่องนี้ไม่มีใครโดดเด่นจนเด้งออกมาเป็นฮีโร่แบบฉายเดียว

แต่ด้วยการไม่มีฮีโร่แบบปัจเจกในภาพยนตร์เรื่องนี้นี่แหละ มันกลับทำให้ The Avengers รวมเป็นหนึ่งเดียวได้อย่างมีพลัง ทุกคนเป็นไม่ต่างจากส่วนหนึ่งส่วนใดของโครงสร้างทีม Avengers และการทำหน้าที่ในแต่ละส่วนเท่าที่ตนจะถนัดหรือบางครั้ง ร่วมมือกันเป็นคู่ๆ มันกลับสร้างความเป็นฮีโร่ในแบบปัจเจกขึ้นมาโดยที่พวกเขาก็ไม่ได้คิดฝัน หรือหากมองแบบแยกส่วนแต่ละบุคคล จนทำให้ความเป็นปัจเจกดูมีความยิ่งใหญ่ และน่าเคารพอย่างอัศจรรย์มากกว่าเดิมอย่างเหลือเชื่อ

ดังนั้นหากจะกล่าวว่า การแบ่งเฉลี่ยความเป็นฮีโร่ให้เท่าเทียมกันในภาพยนตร์เรื่องนี้นั้น มันได้ลดความเป็นฮีโร่ในแต่ละบุคคลให้น้อยลงหรือไม่นั้น ผู้เขียนกล้าตอบได้เลยว่าไม่ แม้เวลาที่จะได้ออกจอจะน้อยลงกว่าการฉายเดี่ยวเป็นเท่าตัวก็ตาม แต่ด้วยความที่ทุกคนต่างๆช่วยกันทำหน้าที่ในแต่ละส่วนให้ผสมกลมกลืนกันนั้นมันได้กลับกลายเป็นแรงขับเคลื่อนให้ ความเป็นทีมของส่วนรวมมีความสมบูรณ์จนไม่อาจหาที่ติ ดังเช่นฉากในตอนท้ายที่ทุกคนรวมแรงกันสู้ในฐานะทีม Avengers ซึ่งเป็นฉากที่ทำให้เกิดความตื่นตาตื่นใจ และเห็นพลังสมัครสมานสามัคคีกัน จนกล้าเอ่ยปากได้ว่า เป็นฉากสูงสุดทางอารมณ์ของภาพยนตร์เรื่องนี้เลยทีเดียว

และด้วยการรวมเป็นหนึ่งในทีมจนประสบความสำเร็จในการเป็นทีมนั้น มันกลับกลายทำให้ฮีโร่ในฐานะปัจเจกมีความน่าเชิดชูมากกว่าเดิมเป็นเท่าตัว จนอาจเรียกได้ว่า ในฐานะการถูกยกย่องไม่จำเป็นที่ต้องแสดงความเป็นตัวเองผู้เดียว การทำเพื่อเป้าหมายที่เป็นส่วนรวมหรือวัตถุประสงค์ร่วมกันอันหนึ่งอันใด ก็มิได้หมายความว่า เราจะถูกกลืนหายไปในสายลมเมื่อไหร่กัน

ดังนั้นภาพยนตร์ The Avengers แม้มันจะได้สะท้อนภาพของความเป็นปัจเจกซึ่งเป็นสิ่งที่โลกสมัยใหม่กำลังดำเนินตามไป แต่มันกำลังให้สาระในความเป็นส่วนรวมหรือหน้าที่อันพึงที่จะปฎิบัติอย่างไม่ควรละเลย และบางทีการมองตัวเราเข้าไปอยู่โครงสร้างสิ่งใดสักอย่าง โดยต่างคนใช้ความเป็นปัจเจกในตัวตนของตนเองทำหน้าที่ของตนเองด้วยความรับผิดชอบ มันก็อาจได้สร้างความเป็นปึกแผ่นในระดับครอบครัว สังคม และประเทศชาติได้ อยู่ที่ว่าเรามองตัวเราอยู่ใดกลไกใดในระบบโครงสร้างของสังคมไหนกัน

แต่ประการสำคัญที่เราต้องลดลงเพื่อเป้าหมายแห่งความสงบสุขก็คือ เราพร้อมลดความเป็นตัวตน ที่มันได้ก่อร่างขึ้นมาตามสังคมสมัยใหม่ได้หรือไม่ หรือเราเพียงมองว่า ตนเองมีความเป็นเอกภาพที่คนอื่นไม่สามารถเข้ามาก้าวก่ายได้ ในเวลาอันที่เราสามารถทำอะไรบางอย่างให้ดีขึ้นกว่าเดิมได้ ซึ่ง The Avengers ได้ทำให้เห็นแล้วว่า Super Hero นั้นก็ยังต้องลดความเป็นตนเองลงในบางโอกาสเพื่อทำให้บางสิ่งที่ควรค่าเปล่งประกายขึ้นมาแทนที่ และการกระทำนั้นมันก็ไม่ได้ลดความเป็นตนเองลงไปสักนิดเลย มิหนำซ้ำการกระทำเช่นนี้ยังถูกยกย่องมากกว่าเดิมด้วยซ้ำไป

และด้วยสภาวการณ์ทางสังคมที่เรายกย่องเชิดชูในความเป็นปัจเจกของพื้นที่ทางสิทธิเสรีภาพของบุคคลมากขึ้น และต่างคนก็มุ่งหวังจะมีที่ให้ตนเองยืนอยู่ในที่ทางแห่งความสง่าผ่าเผยในสังคม(ทั้งจริงและเสมือน) ซึ่งจุดนี้สำคัญยิ่งยวดเกิดพรรณนา แต่ต้องไม่ลืมว่า ยิ่งเรามีความเป็นปัจเจกมากเท่าใด เรากลับยิ่งต้องเป็นมีความรับผิดชอบต่อโครงสร้างสังคมบางอย่างมากขึ้นหากมันตัดผ่านจุดเชื่อมทางชีวิตของเราพอดิบพอดี

และหากว่าฮีโร่อีโก้สูงอย่างทีม The Avengers ยังสามารถลดตัวตนเพื่อทำส่วนรวมได้ในบางวัน
คงไม่หนักหนาสาหัสเกินไปที่เราจะทำเช่นนั้นได้บ้างในสักวัน

คะแนน 8.25/10
เกรด A

 

ประเมินงานเขียนให้หน่อยนะครับ